HaberlerGündemTsunami nedir? Tsunami nasıl oluşur?

Tsunami nedir? Tsunami nasıl oluşur?

Japoncada liman dalgası anlamına gelen tsunami, çok sayıda can ve mal kaybına sebebiyet verebilen bir doğa olaydır.

Tsunami nedir? Tsunami nasıl oluşur?

Tsunami, okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan deprem, gök taşı düşmesi, deniz altındaki nükleer patlamalar, volkan patlaması ve bunlara bağlı taban çökmesi, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun periyotlu deniz dalgasına denir.

Ayrıca kasırgalar da tsunamiye neden olabilmektedir. Önceleri tsunami dalgalarına med-cezir dalgaları da denmiştir. Tsunamilerin  yüzde 80'i Pasifik Okyanusu'nda gerçekleşmektedir.

Tsunami dalgaları normal denizaltı akımlarına veya deniz dalgalarına benzemez, çünkü dalga boyları çok daha uzundur. Bir tsunami, başlangıçta hızla yükselen bir gelgite benzeyebilir.Bu nedenle gelgit dalgası olarak adlandırılmıştır.

Tsunamiler genel olarak dalga treni olarak adlandırılan dakikalar ve saatler arasında değişen periyotlardan oluşan bir dizi dalgadan oluşur. Büyük olaylarla onlarca metrelik dalga yükseklikleri meydana gelebilir. Tsunamilerin etkisi kıyı alanlarıyla sınırlı olsa da, yıkıcı güçleri muazzam olabilir ve tüm okyanus havzalarını etkileyebilir.

Kaydedilmiş en büyük tsunamiler?

2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi, 26 Aralık 2004 günü saat 00:58:53 UTC'de meydana gelmiş, merkezi Endonezya'nın Sumatra adasının batı kıyısı açıklarında olan depremdir.

Batma nedeniyle meydana gelen deprem, Hint Okyanusu'na kıyısı olan karaları vuran, yüksekliği 30 metreye kadar çıkan tsunamiler üretti ve bu nedenle on dört ülkede 230 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Bu, tarihteki en çok ölüme yol açan doğal afetlerden biriydi. Endonezya en ağır zararı alan ülkeydi, onu Sri Lanka, Hindistan ve Tayland izledi. 9.1 ila 9.3 olan büyüklüğüyle, bir sismografla kaydedilmiş olan bugüne kadarki en büyük üçüncü depremdi. Süresi 8.3 dakika ile 10 dakika arasında değişen deprem, bugüne kadar görülmüş en uzun süreye sahipti ve tüm gezegeni 1 cm hareket ettirdi, Alaska'ya kadar depremleri tetikledi.

Fırtına sebebiyle oluşan tsunami ‘meteotsunami’ olarak da bilinir. Myanmar 2008'de meteotsunami nedeniyle büyük yıkıma uğramış, 85 bin kişi ölmüş, 54 bin kişi kaybolmuştu.

Tsunami Nasıl Oluşur?

Bazen denizin tabanında bir deprem ya da volkan patlaması meydana gelir. Bu olaylarda biri okyanusun dibindeki suyu yüzeye doğru iterek iki yönde ilerler. Kimi zaman kıyılara ulaşınca kilometrelerce yol alır. Bu dalgalar açık denizde saatte 800 kilometre hızla ilerler fakat o sırada boyları çok uzun değildir. Suyun çok derin olmadığı bir yere ulaşınca dalgaların hızı kesilir. Hızı bir anda azalan dalga iyice yükselir. Dalganın boyu kimi zaman 30 metreye kadar ulaşır.

Tropikal kasırga gibi bazı meteorolojik şartlar, büyük alçak basınç alanları oluşturarak fırtınalarda denizin fazla yükselmesi durumunda tsunamilere neden olabilir.

Tsunami önceden tahmin edilebilir mi?

Tsunamiyi önceden tahmin etmek neredeyse imkansızdır. Eğer kıyılardaki sular aniden çekilirse, birkaç dakika önceden uyarı yapmak mümkün olabilir. Bu da dalgalar arasındaki boşluğun kıyıya, dalganın tepe noktasından önce varacağı durumlarda mümkündür.

İLGİLİ HABERLER

Malatya'da 28 Şubat'ın yaşattığı zulümler konuşulduMalatya'da 28 Şubat'ın yaşattığı zulümler konuşuldu​Silahlı saldırıda ağır yaralan 3 kişi öldü​Silahlı saldırıda ağır yaralan 3 kişi öldüŞırnak için çığ uyarısıŞırnak için çığ uyarısıPusetten düşen bebek öldüPusetten düşen bebek öldüDiyadin Kaplıcaları soğuk havalarda ilgi odağıDiyadin Kaplıcaları soğuk havalarda ilgi odağı
SIRADAKİ HABER